Terug naar menu
Geluidsintegriteit
De Integriteit van een PA-systeem.
In onze zoektocht naar superieure geluidskwaliteit zijn we vaak gestruikeld over tekortkomingen in bestaande geluidsapparatuur. Omdat een ketting zo sterk is als zijn zwakste schakel, moet elk apparaat in de geluidsinstallatie van onbetwiste kwaliteit zijn om de puurheid van het geluidsbeeld zo weinig mogelijk aan te tasten. Helaas wijzen tests vaak uit dat veel bekende en geaccepteerde mengtafels, versterkers, en met name cross-overs en equalizers niet voldoen aan dit ideaalbeeld. Soms is de uitkomst zelfs ronduit schokkend.. Het lijdt geen twijfel dat doorgaans de duurdere apparatuur de beste prestaties levert, maar dit is geen ijzeren wet. Zelfs enkele dure modellen van gevestigde merken presteren ronduit teleurstellend. Al met al kunnen we wel een technisch logische vuistregel destilleren uit onze ervaringen; Simpele (pure) oplossingen geven meestal de beste resultaten.
Gecompliceerde toonregelingen als grafische equalizers alsook cross-overs presteren het slechtst.
Daarom zullen we aan de hand van een voorbeeld ons punt maken, maar we realiseren ons terdege dat veel overigens uitstekende geluidstechnici hun wenkbrauwen zullen optrekken...
De 31 band Equalizer:
Aanwezig in elk PA-system, als monitor anti-feedback tool en als FOH equalizer. We zullen ons concentreren op de FOH applicatie. Waarom is die 31 band EQ aanwezig in een FOH toepassing?
Frequentiekarakteristiek van een 9 band EQ.
Stel je eens 31 banden voor in plaats van 9...
Zoals je ziet op bovenstaande grafiek, bestaat een grafische EQ uit een verzameling smalbandige filters, die hun frequentiebandje kunnen versterken of verzwakken. Stel dat we 4 aangrenzende bandjes laten versterken; dan is het resultaat niet een homogeen versterkt gebied van 4 bandjes breed, maar het versterkte gebied laat 4 pieken zien met 3 dips er tussenin. Verre van ideaal dus. Hetzelfde -maar omgekeerde- probleem doet zich voor indien de EQ wordt gebruikt om deze frequentiebandjes te onderdrukken. Sommige ontwerpers tacklen dit probleem door de Q te verlagen, zodat aangrenzende filters in elkaar overlopen. Maar dit introduceert een nieuw probleem; de onderlinge beïnvloeding van aangrenzende filters maakt dat het effect van een filter afhankelijk is van de setting van de aangrenzende filters. Met andere woorden, de schaal van de schuif zal flink afwijken van de werkelijkheid.
Maar het ergste komt nog; een elektronisch filter is niet faselineair. Faseverschuiving treedt op beneden en boven de centrumfrequentie van elk EQ filter. Hoe hoger de Q (31 band EQ!) des te meer faseverschuiving er zal plaatsvinden. Elke band die versterkt of verzwakt voegt zijn fasevervorming toe aan het totaalsignaal. En net als je denkt dat het niet erger kan worden; het kan! Steile filters hebben nog een andere kwaal; het "ringing" effect. Een hoge Q bandfilter (een EQ bandje) gebruikt energie om langzaam in resonantie te geraken, en wanneer het input signaal afneemt, geeft het bandfilter de opgeslagen energie weer af in de vorm van een langzaam uitstervende sinus. Ter illustratie: Neem een lege bierfles; blaas over de opening om de fles te laten resoneren. Je zult merken dat de toon langzaam aanzwelt in volume en wanneer je stopt sterft de toon langzaam af. Het is onmogelijk om de resonantietoon abrupt te starten en te stoppen. Wel, de elektronische equivalent -de 31 band EQ- heeft hetzelfde probleem 31 keer...
Dit is wat slechts een EQ filter doet met een blokgolf.
De opgeslagen resonante energie (ringing) wordt gesuperponeerd op de originele blokgolf als een stevige rimpel. Je hoeft werkelijk geen goede oortjes te hebben om dit te horen...
Als je zo analyseert wat de 31-band EQ doet dan vraag je je af hoe het in godsnaam mogelijk is dat er nog iets herkenbaars aan de uitgang verschijnt... Temeer nog als je je het volgende realiseert; elke EQ band gebruikt minstens 1 Op-Amp (IC-versterkertrap). Dan heb je nog een input stage en een output buffer nodig om het geheel te completeren. Er zijn dus minimaal 33 op-amps nodig in een basic 31 band EQ. En elke op-amp voegt zijn ruis en (tim-)vervorming toe aan het eindresultaat. Want behalve handige en slimme elektronica bouwblokjes, zijn op-amps eveneens verre van prefect. Hun architectuur lijkt op die van audio eindversterkers, met de meeste van diens problemen. Ruis, cross-over vervorming, transient intermodulation (TIM vervorming), ze verschijnen allemaal in een op-amp. Daarom hanteren wij een motto: Op-amps zijn super, maar gebruik er zo weinig mogelijk in de signaalweg...
Nog steeds op zoek naar de ultieme geluidskwaliteit? Hieronder volgen wat tips:
Gebruik korte signaalwegen; vermijd overbodige apparaten. Los problemen op aan de bron, maskeer ze niet met een extra apparaat.
Vermijd steile filters zoveel mogelijk. Gebruik low-Q toonregelingen. Bypass toonregeling secties waar mogelijk.
Gebruik excellente microfoons en speakers. Zij zullen veel problemen oplossen al voordat ze kunnen ontstaan.
Hoe gecompliceerder een apparaat, (meer op-amps, steile filters), hoe meer geld je moet investeren om de geluidskwaliteit vast te houden. Een goede 31 band EQ vraagt om extreem hoge kwaliteit op-amps, waanzinnig accurate condensators, en een superieur design, en nog zal het een doos vol compromissen blijven. En denk niet dat een digitale EQ beter is. De slechtste EQ's die we aantroffen waren digitaal! Dus investeer veel geld als je persé die 31-band EQ moet hebben! Alleen dan zal het het niveau halen van een kwaliteits-PA-systeem.
Het is geen toeval dat bovenstaande filosofie vrijwel gelijk is aan die door High End stereo designers wordt gehanteerd. Minder is meer (kwaliteit). Ok, we weten dat live stage performance niet 1 op 1 kan worden vergeleken met luisteren naar je high end stereo, er komt beslist veel meer bij kijken. Maar als je streeft naar de hoogste audio integriteit in je PA, gelden dezelfde natuurwetten.
Dit hele betoog is complete rubbish als je een niet kloppend PA systeem gebruikt; dan heb je je 31 band EQ hard nodig om de pieken en dalen van je PA onder controle te krijgen. Deze setting zal dan als een twijfelachtig uitgangspunt worden gebruikt...
Maar met de klankkwaliteit van een System One Audio PA zul je veel minder aangewezen zijn op je eind-EQ. Dus bypass alle overbodige apparaten; 't is tijd om muziek te genieten in de puurste vorm!
Terug naar menu
Geluidsintegriteit
De Integriteit van een PA-systeem.
In onze zoektocht naar superieure geluidskwaliteit zijn we vaak gestruikeld over tekortkomingen in bestaande geluidsapparatuur. Omdat een ketting zo sterk is als zijn zwakste schakel, moet elk apparaat in de geluidsinstallatie van onbetwiste kwaliteit zijn om de puurheid van het geluidsbeeld zo weinig mogelijk aan te tasten. Helaas wijzen tests vaak uit dat veel bekende en geaccepteerde mengtafels, versterkers, en met name cross-overs en equalizers niet voldoen aan dit ideaalbeeld. Soms is de uitkomst zelfs ronduit schokkend.. Het lijdt geen twijfel dat doorgaans de duurdere apparatuur de beste prestaties levert, maar dit is geen ijzeren wet. Zelfs enkele dure modellen van gevestigde merken presteren ronduit teleurstellend. Al met al kunnen we wel een technisch logische vuistregel destilleren uit onze ervaringen; Simpele (pure) oplossingen geven meestal de beste resultaten.
Gecompliceerde toonregelingen als grafische equalizers alsook cross-overs presteren het slechtst.
Daarom zullen we aan de hand van een voorbeeld ons punt maken, maar we realiseren ons terdege dat veel overigens uitstekende geluidstechnici hun wenkbrauwen zullen optrekken...
De 31 band Equalizer:
Aanwezig in elk PA-system, als monitor anti-feedback tool en als FOH equalizer. We zullen ons concentreren op de FOH applicatie. Waarom is die 31 band EQ aanwezig in een FOH toepassing?
- Omdat lang geleden microfoons en luidsprekers een verre van perfecte frequentiekarakteristiek hadden. Stevig EQ-en was noodzakelijk om dit te compenseren. Klopt, ooit was dit een legitieme claim. Nu niet meer.
- Omdat een EQ noodzakelijk is om de ruimteakoestiek te compenseren. Onzin, een 31 band EQ is waarschijnlijk de slechtste keuze hiervoor!
- Omdat iedereen er een heeft! Klopt!...
- Tegenwoordig kan de frequentiekarakteristiek van zowel luidsprekers als microfoons uitstekend zijn, althans als je de juiste keuzes maakt. De toonregeling van een goede mengtafel zal volstrekt toereikend zijn om de benodigde correcties te maken. Zo niet, moet er iets vervangen worden, hopelijk alleen je microfoon...
- Ruimte akoestiek kan hogere of lagere frequenties versterken of verzwakken, mede afhankelijk van de aankleding en de aanwezigheid van publiek. Room equalizing kan het best met breedbandige filters, zoals die in je gewone toonregeling. Scherpe, smalbandige dipjes en piekjes in de ruimteakoestiek zijn altijd het gevolg van interfererende reflecties. Deze dipjes en piekjes zullen extreem anders zijn op elke luisterplek. Een zorgvuldig uitgewerkte 31 band EQ setting kan goed zijn voor een bepaalde plek, maar zal een dramatisch foute setting zijn voor alle andere plaatsen.
- Correct, iedereen heeft er een. So what? Laten we eens kijken wat die EQ nu echt doet:
Frequentiekarakteristiek van een 9 band EQ.
Stel je eens 31 banden voor in plaats van 9...
Zoals je ziet op bovenstaande grafiek, bestaat een grafische EQ uit een verzameling smalbandige filters, die hun frequentiebandje kunnen versterken of verzwakken. Stel dat we 4 aangrenzende bandjes laten versterken; dan is het resultaat niet een homogeen versterkt gebied van 4 bandjes breed, maar het versterkte gebied laat 4 pieken zien met 3 dips er tussenin. Verre van ideaal dus. Hetzelfde -maar omgekeerde- probleem doet zich voor indien de EQ wordt gebruikt om deze frequentiebandjes te onderdrukken. Sommige ontwerpers tacklen dit probleem door de Q te verlagen, zodat aangrenzende filters in elkaar overlopen. Maar dit introduceert een nieuw probleem; de onderlinge beïnvloeding van aangrenzende filters maakt dat het effect van een filter afhankelijk is van de setting van de aangrenzende filters. Met andere woorden, de schaal van de schuif zal flink afwijken van de werkelijkheid.
Maar het ergste komt nog; een elektronisch filter is niet faselineair. Faseverschuiving treedt op beneden en boven de centrumfrequentie van elk EQ filter. Hoe hoger de Q (31 band EQ!) des te meer faseverschuiving er zal plaatsvinden. Elke band die versterkt of verzwakt voegt zijn fasevervorming toe aan het totaalsignaal. En net als je denkt dat het niet erger kan worden; het kan! Steile filters hebben nog een andere kwaal; het "ringing" effect. Een hoge Q bandfilter (een EQ bandje) gebruikt energie om langzaam in resonantie te geraken, en wanneer het input signaal afneemt, geeft het bandfilter de opgeslagen energie weer af in de vorm van een langzaam uitstervende sinus. Ter illustratie: Neem een lege bierfles; blaas over de opening om de fles te laten resoneren. Je zult merken dat de toon langzaam aanzwelt in volume en wanneer je stopt sterft de toon langzaam af. Het is onmogelijk om de resonantietoon abrupt te starten en te stoppen. Wel, de elektronische equivalent -de 31 band EQ- heeft hetzelfde probleem 31 keer...
Dit is wat slechts een EQ filter doet met een blokgolf.
De opgeslagen resonante energie (ringing) wordt gesuperponeerd op de originele blokgolf als een stevige rimpel. Je hoeft werkelijk geen goede oortjes te hebben om dit te horen...
Als je zo analyseert wat de 31-band EQ doet dan vraag je je af hoe het in godsnaam mogelijk is dat er nog iets herkenbaars aan de uitgang verschijnt... Temeer nog als je je het volgende realiseert; elke EQ band gebruikt minstens 1 Op-Amp (IC-versterkertrap). Dan heb je nog een input stage en een output buffer nodig om het geheel te completeren. Er zijn dus minimaal 33 op-amps nodig in een basic 31 band EQ. En elke op-amp voegt zijn ruis en (tim-)vervorming toe aan het eindresultaat. Want behalve handige en slimme elektronica bouwblokjes, zijn op-amps eveneens verre van prefect. Hun architectuur lijkt op die van audio eindversterkers, met de meeste van diens problemen. Ruis, cross-over vervorming, transient intermodulation (TIM vervorming), ze verschijnen allemaal in een op-amp. Daarom hanteren wij een motto: Op-amps zijn super, maar gebruik er zo weinig mogelijk in de signaalweg...
Nog steeds op zoek naar de ultieme geluidskwaliteit? Hieronder volgen wat tips:
Gebruik korte signaalwegen; vermijd overbodige apparaten. Los problemen op aan de bron, maskeer ze niet met een extra apparaat.
Vermijd steile filters zoveel mogelijk. Gebruik low-Q toonregelingen. Bypass toonregeling secties waar mogelijk.
Gebruik excellente microfoons en speakers. Zij zullen veel problemen oplossen al voordat ze kunnen ontstaan.
Hoe gecompliceerder een apparaat, (meer op-amps, steile filters), hoe meer geld je moet investeren om de geluidskwaliteit vast te houden. Een goede 31 band EQ vraagt om extreem hoge kwaliteit op-amps, waanzinnig accurate condensators, en een superieur design, en nog zal het een doos vol compromissen blijven. En denk niet dat een digitale EQ beter is. De slechtste EQ's die we aantroffen waren digitaal! Dus investeer veel geld als je persé die 31-band EQ moet hebben! Alleen dan zal het het niveau halen van een kwaliteits-PA-systeem.
Het is geen toeval dat bovenstaande filosofie vrijwel gelijk is aan die door High End stereo designers wordt gehanteerd. Minder is meer (kwaliteit). Ok, we weten dat live stage performance niet 1 op 1 kan worden vergeleken met luisteren naar je high end stereo, er komt beslist veel meer bij kijken. Maar als je streeft naar de hoogste audio integriteit in je PA, gelden dezelfde natuurwetten.
Dit hele betoog is complete rubbish als je een niet kloppend PA systeem gebruikt; dan heb je je 31 band EQ hard nodig om de pieken en dalen van je PA onder controle te krijgen. Deze setting zal dan als een twijfelachtig uitgangspunt worden gebruikt...
Maar met de klankkwaliteit van een System One Audio PA zul je veel minder aangewezen zijn op je eind-EQ. Dus bypass alle overbodige apparaten; 't is tijd om muziek te genieten in de puurste vorm!
Terug naar menu